Kategorie: Wszystkie | Film | Literatura | Na marginesie
RSS
czwartek, 30 sierpnia 2012
"Portret o zmierzchu". Przygnębiający rosyjski film.
Z tygodniowym opóźnieniem wybrałam się na "Portret o zmierzchu", filmowy debiut Angeliny Nikonovej, kilkakrotnie nagrodzony, między innymi na 27 Międzynarodowym Warszawskim Festiwalu Filmowym. To historia rozczarowanej życiem Mariny, która pozornie wiedzie szczęśliwe życie. Ma męża, wyremontowane mieszkanie, dobrą pracę, przyjaciół. Ale film jest również przygnębiającym portretem rosyjskiego społeczeństwa. Ja obejrzałam "Portret o zmierzchu" ze sporym zainteresowaniem. Przede wszystkim dlatego, że przemyślenia głównej bohaterki, związane z doświadczeniami wyniesionymi z pracy, bliskie są moim refleksjom i temu, czego ostatnio byłam świadkiem. Drugim atutem jest sama Marina, a właściwie grająca ją aktorka, Olga Dykhovichnaya, przyciągająca uwagę smutną, ale jakoś intrygującą twarzą o dużych oczach. Trzecim melancholijny nastrój. Ale mam też zastrzeżenia. Trochę drażni mnie seria nieprawdopodobnych zdarzeń, na których oparta jest druga część filmu. Wybór, jakiego dokonuje Marina, jest możliwy w kinie lub w literaturze, w prawdziwym życiu tak ta historia raczej by się nie potoczyła. Jednak mimo zastrzeżeń polecam, ostrzegając jednocześnie, że to historia niewesoła, a świat pokazany na ekranie jest przygnębiający i zwyczajnie brzydki. Więcej konkretnych uwag i rozważań jak zwykle w drugiej części przeznaczonej dla tych, którzy film widzieli.
czwartek, 23 sierpnia 2012
Amos Oz "Sceny z życia wiejskiego"

Kiedy sięgam po kolejną książkę (moje rozważania dotyczą beletrystyki), marzę o tym, aby mnie porwała, poruszyła do szpiku, przewierciła, sponiewierała i co tam jeszcze. Nie lubię lektur letnich, a ostatnio na kilka takich trafiłam. I wreszcie jest! Spełnienie! Książka o magnetycznej mocy przyciągania. No cóż, mój od kilku lat ukochany Amos Oz okazał się jak zwykle niezawodny. I pomyśleć, że "Sceny z życia wiejskiego" (Rebis 2010; przełożył Leszek Kwiatkowski) dwa lata leżały na mojej półce lektur oczekujących na swoją kolej. Chyba między innymi dlatego, że to zbiór opowiadań, a ja, o czym tu kilkakrotnie wspominałam, jestem miłośniczką cegieł. Czasem jednak warto złamać swoje czytelnicze nawyki. Tym bardziej, że te  opowiadania stanowią pewną całość. Ich akcja umieszczona została w sielankowej izraelskiej (fikcyjnej) wsi Tel Ilan, gdzieś wśród zielonych wzgórz (wbrew temu co może się wydawać, są takie rejony w Izraelu). Kilkakrotnie na kartach książki porównuje się to miejsce do Toskanii czy Prowansji. Winorośle, oliwkowe drzewka, dużo zieleni i kwiatów, stare, kamienne domki, wiele nowych, eleganckich willi, park, dom kultury, szkoła, biblioteka, zamożni mieszkańcy (wielu z nich przeniosło się tu z większych miast, w których pracują). W czasie weekendów wioskę odwiedzają turyści, przyjeżdżają też ci, którzy  mają tu swoje drugie domy. Pewnie dlatego powstały galerie, małe knajpki, sklepy z miejscowymi wyrobami. Ale to  niczego Tel Ilan nie ujmuje.

Jakby na przekór temu akcja toczy się w ciszy i spokoju, więcej: w martwocie wieczornej pustki, letniego skwaru, południowej sjesty czy zimowego wieczoru, kiedy za oknem wieje i leje. Bohaterami tych opowiadań są mieszkańcy wioski, każdego ktoś inny, ale większość z nich przewija się w kolejnych rozdziałach. Jedni przemierzają uliczki w pustce wieczoru lub piątkowego popołudnia, kiedy zaczyna się szabat i życie zamiera. Jak lekarka Gili Sztajner, która czeka na swojego siostrzeńca. Jak burmistrz Beni Awni szukający swojej żony, która zostawiła mu nieoczekiwaną wiadomość: "Nie martw się o mnie". Inni spędzają wieczory w swoich domach. Samotnie jak młoda wdowa Ada Dwasz, urzędniczka pocztowa i bibliotekarka, w której zakochał się beznadziejną miłością siedemnastoletni Kobi Ezra. W towarzystwie starego ojca i arabskiego studenta jak nauczycielka Rachel Franko, też wdowa. W gronie przyjaciół jak małżeństwo Dalii i Awrahama Lewinów, które w tragicznych okolicznościach straciło jedynego syna, a teraz każde z małżonków w różny sposób zmaga się z cierpieniem i poczuciem winy. Nie wymieniłam wszystkich. Jest jeszcze Arie Celnik, emerytowany żołnierz, który porzucił życie w Hajfie i wrócił do starej matki. Jest agent nieruchomości, jest dziewczyna, która oprowadza go po rodzinnym domu, który być może zostanie wystawiony na sprzedaż.

To opowieści o zwyczajnych, przeciętnych ludziach, ani biednych, ani specjalnie bogatych. A jednak każdy z nich jest niezwykły niezwykłością tego, co przeżywa. Niezwykłością odczuwania smutku, samotności, tęsknoty, melancholii, niespełnienia, rozczarowania, cierpienia albo życia po swojemu, na przekór innym. Nikt tu nie wywleka swoich niepokojów, tęsknot i uczuć. Nikt ich nie nazywa. Po prostu dzieje się, gryzie, w ciszy wieczoru lub leniwego popołudnia. Bywa, że nawet obecność śpiewających przyjaciół nie chroni przed rozpaczą, chociaż nikt z obecnych tego nie dostrzega. Teraz myślę, że to książka o tym, że każdy z nas w swoim większym czy mniejszym cierpieniu skazany jest na samotność. Nie ma sensu wywlekanie na wierzch naszej melancholii, krzyczenie o niej światu, bo i tak na końcu musimy zmierzyć się z nią sami.

Mistrzostwo tych opowiadań polega na tym, że nic tu nie jest nazwane wprost, wszystko dzieje się gdzieś między słowami. Mimo to dotykają, przejmują. Jakbym o tym nie pisała, nie oddam istoty rzeczy, bo tak jest ulotna. A udało się to autorowi osiągnąć, bo zbudował niezwykły klimat. Wśród urokliwych opisów otoczenia, wśród celnej charakterystyki postaci, wśród zwyczajnych zdarzeń nagle dzieje się coś nieoczywistego. Jak to rozumieć? Czy to przywidzenia? Sny? Wyobrażenia? Jak  tłumaczyć na przykład nocne stukania, które słyszą po kolei mieszkańcy jednego z domów? Czy to rojenia starego człowieka? Ale potem słyszy je też arabski student, a wreszcie Rachel. Szybko jednak przekonujemy się, że życie toczy się jak zawsze. Zagadki nigdy nie zostaną rozwiązane. Czytelnik nie dowie, co, i czy w ogóle coś, stuka. Ale i tak wie więcej niż sąsiedzi, którzy o nocnych hałasach nie mają pojęcia. To tylko przykład, takich nieoczywistości jest tu kilka. Mimo to upierałabym się przy tym, że są to opowieści realistyczne.

Całość wieńczy króciutkie opowiadanie o zupełnie odmiennym charakterze. Dzieje się w innym miejscu i czasie. Jest zaskoczeniem, tajemnicą i zagadką. Każe zastanawiać nad jego celem i sensem. A ponieważ stanowi swoistą puentę książki, zmusza do ponownego przemyślenia całości. Jak je rozumieć w kontekście siedmiu wcześniejszych? Wnioski niekoniecznie są łatwe, a już na pewno niejednoznaczne. Aż prosi się o konfrontację własnych przemyśleń z cudzymi. No ale skąd wziąć kogoś, kto akurat teraz przeczytał tę samą książkę?

"Sceny z życia wiejskiego" mimo atrakcyjnego anturażu wcale nie są lekturą pogodną. Ale naprawdę warto po nią sięgnąć, właściwie powinnam napisać, że koniecznie trzeba. Tak jak i po inne książki Amosa Oza, jednego z moich ukochanych autorów, który tym zbiorem opowiadań po raz kolejny udowodnił, że  zachwytu jego twórczością nie wzięłam się z powietrza. Pisałam tu chyba o trzech książkach tego izraelskiego pisarza, inne czytałam jeszcze w epoce przedblogowej. Chce mi się głośno krzyczeć: CZYTAJCIE AMOSA OZA! (Tylko nie zaczynajcie lektury od "Czarnej skrzynki", bo to moim zdaniem najsłabsza z jego książek, które znam, co nie znaczy oczywiście, że zła. Po prostu jest może najmniej charakterystyczna dla pisarza.) Kiedy porównuję twórczość Oza z twórczością mojego drugiego ulubieńca, Orhana Pamuka, już wiem, że wolę tego pierwszego. A to przecież Pamuk dostał Nobla, a Oz jest wiecznym kandydatem do nagrody. Tyle na dziś.

czwartek, 16 sierpnia 2012
Julian Barnes "Poczucie kresu"

Nazwisko nie było mi obce, ale dotąd nic Juliana Barnesa nie czytałam. Mam wrażenie, że w przeszłości rzucałam okiem na jego książki, ale chyba nie do końca interesowała mnie ich tematyka, więc, mimo że ich autor ceniony, nie sięgałam po nie. Przecież nie sposób czytać wszystkich pisarzy, nawet tych z pierwszej literackiej ligi czy ekstraklasy. Inaczej było z wydanym późną wiosną "Poczuciem kresu" (Świat Książki 2012; przełożył Jan Kabat). Przekonały mnie nie tylko zgodne, wysokie oceny w telewizyjnym programie o książkach (Czytanie to awantura w TVP Kultura; program lubię, ale za każdym razem wzdrygam się z powodu pretensjonalno-pokrętnego tytułu), ale sygnalizowany przez recenzentów temat, dlatego tym razem postanowiłam spotkać się z prozą angielskiego pisarza.

Przyznam, że uczucia mam mieszane. Z jednej strony to powieść, o której się myśli, właśnie: zwracam uwagę na nieprzypadkowo użyte przeze mnie słowo  myśli. Kiedy ją zamknęłam, natychmiast musiałam sięgnąć do niektórych fragmentów ponownie, aby poukładać sobie wszystko w głowie. Zaraz po przeczytaniu nie dawała mi spokoju, ale dziś, kiedy piszę te słowa, po kilku dniach od lektury, już nie towarzyszą mi tamte wrażenia. Jednym słowem, chyba nie dołączy do  książek, o których nie będę mogła zapomnieć. Dlaczego? Ano może dlatego, że jest czymś w rodzaju dowodu matematycznego (może raczej należałoby powiedzieć: filozoficznego)? Barnes postawił sobie pewną tezę (raczej zajął się interesującym go zbiorem zagadnień) i stara się ją udowodnić, a za dowód służy mu opowiadana historia. Oczywiście podobnie rzecz ma się zawsze z literaturą z wyższej półki, ale u Barnesa wszystkie szwy są celowo na wierzchu. Powieść w ostentacyjny sposób została ujęta w klamrę: zaczynają ją rozważania narratora, sześćdziesięcioletniego Tonego Webstera, o tym, czym jest historia, i podobne rozważania ją kończą. Pomiędzy jest opowieść podporządkowana temu zagadnieniu i kilku innym, które bardziej lub mniej ściśle wiążą się z owymi rozważaniami.  Najprawdopodobniej dlatego powieść działa na intelekt, a nie na sferę czytelniczych emocji. Dla wielu to pewnie zaleta. Kto lubi krótkie, skondensowane formy bez literackiego babrania w szczegółach, będzie zadowolony. Dostanie intelektualny zastrzyk, pożywkę do rozmyślań. Ja, miłośniczka porządnej, klasycznej prozy spod znaku Prusa, Reymonta, Tołstoja, Dostojewskiego czy Manna (kolejność przypadkowa) oczekuję od literatury czegoś więcej.

Jakie to zagadnienia postanowił poruszyć Barnes, posługując się historią Tonego Webstera, który po otrzymaniu dość niezwykłego spadku zmuszony zostaje do przewartościowania  swojego życia? Dwie najważniejsze kwestie to pamięć i odpowiedzialność. Jak pamiętamy przeszłość? Co jest prawdą a co jej pozorem? Czy możliwe jest w ogóle dogrzebanie się do prawdy o zdarzeniach i o ludziach po latach, skoro pamięć jest nie tylko ulotna, ale i niezwykle zawodna, a materialnych świadectw minionego czasu brak? Czym wobec tego jest historia: kłamstwem zwycięzców? kanapką  z surową cebulą? "pewnością, która rodzi się w chwili, gdy niedoskonałość pamięci spotyka się z niedostatkami dokumentacji"? Takich odpowiedzi udzielili na pytanie nauczyciela historii trzej przyjaciele ze szkolnej ławy w czasie jednej z lekcji. Czwarty nie zdążył popisać się swoją elokwencją, bo w międzyczasie wywiązała się dyskusja sprowokowana, jak się łatwo domyślić, ostatnią odpowiedzią.

Równie ważne jest zagadnienie odpowiedzialności. Za co odpowiadamy? Jak daleko sięga nasza odpowiedzialność? Czy dotyczy tylko naszych czynów, czy także ich konsekwencji? Odpowiedź pozornie prosta: jasne, konsekwencji przede wszystkim. Ale w jakim stopniu? Nie mogę oczywiście zdradzić, jakie zdarzenia z przeszłości prowokują narratora do takich rozważań, powiem tylko, że jest to zagadnienie z cyklu czy producent noży odpowiada za popełnione nimi zbrodnie. Tak postawiony problem wydaje się czysto akademicki, ale już konkretna historia z powieści nie. Pewien postępek młodego Tonego, który powoduje lawinę nieoczekiwanych zdarzeń, mnie zresztą bardziej skłania do od zawsze fascynującej mnie refleksji o roli przypadku w życiu, niż kwestii odpowiedzialności, która zajmuje autora. W powieści Barnesa odpowiedź na pytanie o odpowiedzialność bohatera wydaje się prosta, bo w gruncie rzeczy tak wymyślony przykład jest sztuczny. Jakiś czas temu pisałam o świetnej książce Saula Bellowa "Ofiara", w której pisarza intryguje identyczne zagadnienie. To porównanie wypada zdecydowanie na korzyść  książki amerykańskiego autora, która ma nieporównywalną siłę. I jeszcze jedna uwaga. Snując te rozważania, z konieczności posługiwałam się ogólnikami, bo zdradzenie konkretu byłoby w wypadku "Poczucia kresu" niewybaczalnym grzechem, jako że powieść ma formę zagadki, której ostateczne rozwiązanie jest dość nieoczekiwane i podane na ostatnich stronach. Kto czytał, doskonale wie, o co chodzi.

Mnie jednak nie te zagadnienia, o których pisałam przed chwilą, zainteresowały najbardziej. Prawdziwie poruszyło mnie coś zupełnie innego: refleksje narratora o istocie życia. Tony zostaje wyrwany z miłego zadowolenia. Musi skonfrontować się z przeszłością i ze swoim losem. Te refleksje nie wypadają wesoło. Niesprostanie pragnieniom młodości, zmieszczanienie, sfilistrzenie, przyjmowanie tego, co los przyniesie, dostosowanie się do tego, co jest. Nie, życie Tonego Webstera wcale nie było nieudane czy nieszczęśliwe. Nie, ono było do bólu przeciętne i nijakie, wygodne, ale nieskomplikowane, letnie. Kiedy narrator zaczyna się konfrontować ze swoją młodością, musi przyznać, że jest rozczarowany życiem, czego dotąd sobie nie uświadamiał. Jak prawdziwie brzmią te słowa, jak wielu z nas dotyczą. A na koniec najbardziej przejmujący cytat:

"Tak też rozczarowuje życie. Czasem myślę sobie, że jego celem jest pogodzenie nas z jego ostateczną utratą poprzez zmęczenie nas samych, poprzez udowodnienie, jakkolwiek długo to trwa, że życie nie jest wcale takie wspaniałe, za jakie uchodzi."

Czy nijakie, nudne, uporządkowane życie ma być lekarstwem na odwieczny lęk przed końcem?

czwartek, 09 sierpnia 2012
"Bez wstydu". Filmowy debiut Filipa Marczewskiego.
Jako że kibicuję polskiemu kinu, wybrałam się na "Bez wstydu" Filipa Marczewskiego, mimo że oceny zbiera raczej średnie. Film znalazł się w konkursie głównym tegorocznego gdyńskiego festiwalu, ale nagrody żadnej nie zdobył, nie był też jakoś gorąco dyskutowany (tradycyjnie śledziłam liczne spory w trakcie i po). Krótko mówiąc, nie był to ten tytuł, na który po Gdyni czeka się niecierpliwie. Cóż, obejrzałam i nie dziwię się. Chociaż nie żałuję, że wybrałam się do kina, film mnie ani nie zbulwersował, ani jakoś specjalnie nie poruszył. Stało się tak chyba dlatego, że temat-tabu, kazirodcza miłość między bratem i siostrą, został rozwodniony, bo scenarzysta i reżyser za dużo srok za ogon na raz chcieli złapać, co niestety filmowi na dobre nie wyszło. Mam też kilka innych zastrzeżeń, ale o nich w drugiej części moich refleksji. Co wobec tego "Bez wstydu" ratuje? Przede wszystkim dwie główne role: Agnieszki Grochowskiej i Mateusza Kościukiewicza. Ta para przyciąga uwagę widza. A poza tym film po prostu dobrze się ogląda. Czy to wystarczy, aby wybrać się do kina, każdy powinien zdecydować sam. Tym razem nie napiszę, że wizyta obowiązkowa. Tyle dla tych, którzy nie widzieli, a dla pozostałych jak zawsze ciąg dalszy.
czwartek, 02 sierpnia 2012
Tony Gatlif. "Oburzeni" i nne filmy.

Po powrocie z podróży czas na nadrabianie kinowych zaległości. Wiele się ich nie nazbierało, wiadomo wakacje. Na pierwszy ogień poszli "Oburzeni". Nie ukrywam, że być może nie zainteresowałabym się tym filmem, gdyby nie jego autor: Tony Gatlif, którego bardzo lubię. Lubię to w tym wypadku złe słowo: jego obrazy mnie wręcz magnetyzują. Dlatego ten wpis będzie nie tyle refleksją o najnowszym filmie francuskiego reżysera, ile raczej apologią jego wcześniejszych dokonań, oczywiście tych, które widziałam. Odkryłam go stosunkowo późno, bo przy okazji "Exils", potem obejrzałam "Transylwanię" i na jakimś wakacyjnym przeglądzie "Gadjo Dilo". Wciąż nie udało mi się dopaść "Vengo", ale na pewno kiedyś zobaczę.

Tony Gatlif penetruje w swoich filmach obrzeża Europy. Raz będzie to zagubiona rumuńska wioska, w której mieszkają Cyganie, innym razem tytułowa Transylwania (a więc też Rumunia) albo hiszpańska odludna prowincja. Czasem akcja przenosi się jeszcze dalej, na przykład do Algierii. Bohaterami jego filmów są albo ludzie wykluczeni, którym się nie powiodło, nieszczęśliwi, wściekli, zagubieni, albo outsiderzy, dziwacy, poszukiwacze, ludzie w drodze. Jest w nich często jakaś pierwotna dzikość, zwierzęcość wręcz, biologia, kipią energią i gniewem, ale czasem też radością życia. Jest w nich coś, co przyciąga, nie pozwala zapomnieć. Francuzka (w opisie filmu znalazłam, że Włoszka, mnie się wydaje, że jednak nie), która zakochała się w rumuńskim muzyku i nie zważając na nic, postanawia go odnaleźć w jego ojczyźnie. Ta decyzja całkowicie odmieni jej życie, dzięki swej wędrówce stanie się kimś zupełnie innym. Francuz, który po śmierci ojca (a może matki?; nie pamiętam) postanawia wyruszyć do Rumunii tropem jakiejś ludowej śpiewaczki, którą jego ojciec był zafascynowany. Zetknięcie z nieznanym światem i jemu przyniesie odmianę losu. Inny Francuz o algierskich korzeniach, muzyk, mieszkaniec potwornego paryskiego blokowiska również wyruszy w drogę. Chce dotrzeć do kraju swego dzieciństwa, najpierw jednak w odruchu rozpaczy i protestu zniszczy swoje skrzypce. Być może te historie brzmią banalnie, ale wcale takie nie są. Przeciwnie, rozwijają się w sposób nieoczywisty i nieoczekiwany. I jeszcze jedno: bohaterowie Gatlifa to często mieszkańcy bogatej Europy, którzy wędrując, trafiają do prowincjonalnego, obcego świata, odległego od ich doświadczeń. Wyruszając w drogę, nie spodziewają się, że czeka ich spotkanie z innym. W filmach, które widziałam, reżyser odkrywa nie tylko peryferie, ale i zapomniane, pogardzane społeczności. Często to, co oglądamy na ekranie, jest  brzydkie i w pierwszym momencie odpychające, ale po chwili wciąga i fascynuje swoją innością.

Reżyser łączy filmową poezję z brzydotą, tragizm z humorem. Szczególnie zabawny (oczywiście chwilami) jest "Gadjo Dilo", ale i oglądając "Transylwanię", można się czasem uśmiechnąć. W tym ostatnim filmie zobaczyłam też najbardziej niezwykłą scenę łóżkową. Nie byłoby Gatlifa bez muzyki, szczególnie cygańskiej. To ją słychać z ekranu, to ona bywa w pewnym sensie tematem jego twórczości. Być może właśnie taka mieszanka sprawia, że bije z tych obrazów niezwykła energia, jakiś rodzaj magnetyzmu. Gdy o nich myślę, to natychmiast mam skojarzenie z ruchem, biegiem, wirowaniem. Jego filmy nie zawsze mają wysokie oceny (kiedy czasem natykam się na ich zapowiedzi w dodatku telewizyjnym do Gazety Wyborczej, to zazwyczaj opatrzone są tam tylko dwiema gwiazdkami), nie wszystkim się podobają (znam takich, których "Exils" zirytował), ja należę do ich wiernych wyznawców. Szczególnie zachwycił mnie przywoływany tu już kilkakrotnie "Gadjo Dilo". Przyznaję, że również za sprawą Romaina Duris'a  mojego ulubionego francuskiego aktora, który główną rolę zagrał także w "Exils". 

Dlaczego tyle miejsca poświęcam dawnym filmom Gatlifa, zamiast zająć się świeżo obejrzanymi "Oburzonymi"? Otóż dlatego, aby dzieląc się swoją fascynacją jego kinem, zachęcić innych, żeby odkryli je dla siebie. Bo obawiam się, że kto zetknie się z twórczością tego reżysera za pośrednictwem ostatniego filmu, może się zrazić, a byłaby to wielka szkoda. W "Oburzonych" znajdziemy wiele elementów znanych z wcześniejszej twórczości reżysera. Jest wędrówka, jest wykluczona bohaterka (nielegalna imigrantka z Afryki; tu, odwrotnie niż w poprzednich obrazach, to ktoś z prowincjonalnego świata przybywa do centrum Europy, o której marzy), jest muzyka, jest brzydota i jest poezja. Powiedziałabym, że  poezji, filmowej metafory jest tu znacznie więcej. Ale nie ma tempa, ruchu, wiru, energii. A właściwie pojawia się, ale tylko w dokumentalnych scenach manifestacji. Kiedy oburzeni wykrzykują swoje hasła w takt rytmicznej muzyki wygrywanej na bębnach, wszystko wibruje siłą, gniewem i radością płynącą z poczucia wspólnoty. Energii brakuje głównej bohaterce, imigrantce z Afryki. Pewnie dlatego, że jej naiwne marzenia o lepszym życiu szybko weryfikuje brutalna rzeczywistość. Jak inni nielegalni staje się apatyczna i bezsilna w obliczu bezdusznej, urzędniczej machiny i obojętnego świata. Przygląda się zrewoltowanym tłumom, ale ich oburzenie nie dotyczy jej. Wprawdzie pośród wielu wzniosłych i słusznych haseł pojawiają się i takie, które biorą w obronę nielegalnych imigrantów, ale czy oburzony mieszkaniec sytej Europy jest naprawdę gotów trochę się posunąć, aby zrobić miejsce tym, którzy mają jeszcze gorzej niż on? Jak głosi napis na murze: Wasze złudzenia krzyżują się z naszymi (cytat z pamięci), ale czy coś z tego wynika poza krzykiem? Film nie pozostawia złudzeń.

"Oburzeni" to częściowo dokument, częściowo fabuła. Więcej jednak tego pierwszego. Momentami wzrusza i przejmuje, zachwyca urodą poetyckich kadrów, momentami irytuje, czasem nuży. Ja wolałabym, aby jeden z moich ulubionych reżyserów nakręcił na ten sam temat pełnokrwisty film fabularny, posługując się swoim charakterystycznym językiem. Obawiam się, że wielu widzów "Oburzeni" mogą znudzić i zniechęcić do Gatlifa. Niesłusznie.